Napisane przez: Adam Ejnik | Maj 30, 2011

Dekanat Żuromiński wizytacja 1930

Dziś w historycznej części Kuriera ostatnia część podróży po przedwojennym powiecie żuromińskim. Podróży nietypowej, bo jeździmy od kościoła do kościoła w towarzystwie samego Biskupa Leona Wetmańskiego żurominianina, który w roku 1930 był biskupem pomocniczym Diecezji Płockiej. Mało tego, przenieśliśmy  się w czasie 80 lat, rozkoszując się polszczyzną z lat międzywojennych. Podróż rozpoczęliśmy od Żuromina, poprzez Zieloną, Kuczbork, Sarnowo, Zieluń, Lubowidz i Poniatowo. Dziś odwiedzimy Syberię, Lutocin i Bieżuń.  Autor tekstu jest nieznany. Pisownia oryginalna.

Syberia

 

„O godzinie 2 ½  wyjazd do parafji Syberia bo droga daleka i piasczysta. Po wyjeździe za dwór Poniatowski spotkała nas gwałtowna ulewa, szaruga była tak silna, że piaszczyste drogi zostały zalane. Banderja konna zmokła do suchej nitki, jednak nie ustąpiła z posterunku. Przy wsi Raczyny deszcz ustał, tak że na pożegnanie ks. Biskupa zebrało się sporo osób przy bramie obok szkoły. Potem się wyjaśniło zupełnie, tak że przy słońcu procesja wyszła nieco na drogę przed kościołem w Syberji; dalej do bramy nie mogła dojść, z powodu zalanej drogi we wsi.

W przemowie powitalnej ks. Biskup wspomniał o trudnościach w pielgrzymce duchownej, lecz mamy pomoce w Kościele św. Procesja żałobna odbyła się w kaplicy dookoła nowo rozpoczętego kościoła. Do Bierzmowania przystąpiło 378 osób; wizyta tu była przed sześciu laty.

Po kolacji krótka przechadzka po parku sosnowo-brzozowym, urządzonym staraniem ks. proboszcza Malińskiego; rosną tu nawet grzyby do użytku plebana.

W poniedziałek 25. VIII. Poranek zimny, wiatr rozpędza chmury; na dzisiejszy obrzęd poświęcenia kamienia węgielnego pożądana jest pogoda. Mury wzniesione są już do wysokości okien. Po katechizacji w kaplicy rozpoczął się obrzęd kościoła pod wezwaniem Najśw. Marji ucieczki grzeszników. Ksiądz Biskup odprawiał sumę w prezbyterjum nowego kościoła. Kazanie wygłosił ksiądz proboszcz Koźniewski. W przeddzień uroczystości odbył się odbiór Patrona parafji, przez tajne i powszechne głosowanie, znane w Kościele katolickim wcześniej, niż w innych organizacjach społecznych. Znaczną większością głosów patronem obrano św. Józefa.

Mury kościelne mają być przykryte słomą na zimę, aby wczesną wiosną prowadzić znowu budowę. Pan Chełmicki, dziedzic dóbr okolicznych, obiecał dać drzewo na dach. Grunt ofiarowany dawniej przez tegoż dziedzica nie został dotychczas przepisany na własność kościoła, ze względu na trudności hipoteczne majątków Okalewskich; lecz ma być to niedługo uskutecznione. Zabudowania plebańskie i kościół, znajdują się na gruntach dóbr Okalewskich w powiecie Rypińskim, sama zaś wieś Syberia należy do powiatu Mławskiego.

Przy zakończeniu wizytacji ks. Biskup zachęcał parafijan do wykończenia kościoła materjalnego  i budowania kościoła duchowego – w organizacjach, zwłaszcza w stowarzyszeniach młodzieży, których tu jeszcze nie ma. Z dorosłych parafian bardzo mało umie czytać dobrze, nic dziwnego parafija powstała wśród lasów. Szkoła pierwsza była przez dłuższy czas w domu kościelnym; obecnie jest już w oddzielnym domu na wsi. W opróżnionym domu naprzeciwko kościoła jest sala parafialna, gdzie się zbierają ludzie w dni świąteczne.”

Następnie wizytacja zawitała w Skrwilnie, by później znów wrócić na nasze tereny.

Lutocin

„(…) wyruszył ks. Biskup do Lutocina na godzinę 4-tą po drodze w Mościskach i Chraponi były bramy, przy których gromady ludzi zebrały się na pożegnanie.

Przy bramie tryumfalnej w Lutocinie obok figury okazałej , zebrało się sporo parafjan na czele z proboszczem ks. Fr. Grefkowiczem, księży z dekanatu Sierpskiego przybyło 8, razem z ks. dziekanem Sawickim. Mowę powitalną wygłosił z uczuciem i w podniesionym tonie gospodarz miejscowy p. Mateusz Budzich. Przemowa ks. Biskupa w kościele była o naszem zjednoczeniu z Chrystusem i widzialną Głową Kościoła. Do Bierzmowania przystąpiło 701 osób. Nauka o wewnętrznej odmianie chrześcijanina bierzmowanego. Ludzi, jak zwykle, pełen kościół; słuchają z zaciekawieniem i wzruszeniem.

Niedawno cała tu prawie wieś się spaliła, ale się już odbudowuje.

Nazajutrz rano 27. VIII. godzinki  śpiewa organista stary Antoni Pawlak, w parafji jest dłużej, niż proboszcz;  ks. Proboszcz zaś Grefkowicz przebywa tu już 27 lat. Katechizacja dzieci 7-letnich i szkolnych wypadła dobrze. W nauce po katechizacji mówca dotknął przykładu z życia św. Jana Kalasantego, założyciela ks. ks. Pijarów, którego uroczystość w dniu tym przypadała. Kazanie podczas Sumy wypowiedział ks. proboszcz Trąbczyński z Zawidza. Po Sumie sakrament Bierzmowania otrzymał 29 osób, razem 730.

Na zakończenie wizytacji ks. Biskup zachęcał do organizacyj młodzieży męskiej i żeńskiej oraz do wykończenia domu katolickiego, obok kościoła już wystawionego, mimo trudności, wynikłych z częstych pożarów w parafji.

 

Bieżuń

Wyjazd do Bieżunia nastąpił po godz. 3-ej taksówką z Sierpca wynajętą; w całej parafji Lutocińskiej nie ma powozu. Banderja poprzedzała samochód tak uporczywie, że nawet poza granicą parafji nie chciała przepuścić. Banderja Bieżuńska liczna cofnęła się uprzednio do szosy 3 ½ klm., aby nie opóźniać przyjazdu; tymczasem z powodu gorliwości lutocińskich jeźdźców ks. Biskup z ks. Kanonikiem Sawickim przybyli dopiero na godz. 4 1/2 . podniecenie zbyteczne wśród zebranych licznie na Rynku parafjan bieżuńskich, z powodu oczekiwania, tembardziej że w całym dekanacie Żuromińskim, gdzie nie było samochodów, ks. Biskup przybywał zawsze na godz. 4-tą.

W Bieżuniu przy bramie tryumfalnej przemówił po katolicku dr Wolski po podaniu chleba i soli przez starszego wiekiem gospodarza Witeckiego. Powitał również rabin miejscowy z kahałem zdaniem hebrajskiem i polskiem;  Błogosławionyś jest… Przy śpiewie na przemian z orkiestrą procesja zmierza do kościoła. Duchowieństwa sporo na czele z miejscowym proboszczem ks. Wacławem Szczepkowskim oraz ks. pref. Kosko i wik. Ks. Szymańskim. Obszerna świątynia zaledwie mogła pomieścić zebrane tłumy.

Ks. Biskup przemawia z zapałem o procesji dziejowej pod opieką Kościoła.  Do Bierzmowania przystąpiło 1138 osób.  Na cmentarzu kościelnym zapalono specjalne lampy elektryczne i lampjony, bo już ciemno się robiło pod koniec Bierzmowania. Nauka po Bierzmowaniu – o uleganiu działalności Ducha św. Ludzi pełno   w kościele, mówcę ponosi zapał, ale się mityguje, aby dobiec do końca bez chrypki; codziennie dwukrotnie podczas całej wizytacji wypadło przemawiać w różnych temperaturach w przepełnionych kościołach.

Po wyjściu z kościoła procesja zatrzymała się przed domem kościelnym, gdzie dawniej był sąd gminny. Tu na sali zgromadziły się delegacje od wszystkich organizacyj religijnych i społecznych i witały w krótkich przemówieniach.

W czwartek 28. VIII.  – ostatni dzień wizytacji. Rano pochmurno dopiero później się wypogodziło. Ludzie ok. 9-ej napływają. Nauka po katechizacji: de cathechisandis rudibus św. Augustyna, którego dziś obchodzimy 1500 rocznicę świętobliwej śmierci. Podczas Sumy śpiewają Mszę św. de Angelis na chórze i częściowo na kościele dosyć wprawnie pod kierunkiem organisty Bolesława Skubiszewskiego. Kazanie wygłosił ks. proboszcz Jagodziński z Radzanowa o znaczeniu papiestwa w ogóle i dla Polski. Do Bierzmowania po Sumie przystąpiło jeszcze 122 osoby, razem więc w parafji Bieżuńskiej 1260, podczas zaś wizytacji jesiennej ogółem 8411 osób.

W przemowie pożegnalnej ks. Biskup zachęcał do rozwijania kat. w organizacjach już istniejących. Na zakończenie wizytacji przybyli wszyscy księża z dekanatu Żuromińskiego. Po obiedzie odbyła się konferencja, w której ks. Biskup, jako wizytator, zwrócił uwagę na dodatnie objawy życia religijnego w parafjach; dotknął wszakże i ujemnych stron, jak np. braku nauk systematycznych ze starszą młodzieżą według podręcznika diecezjalnego  „Przewodnik w życiu”, nienależyte uporządkowanie cmentarzy grzebalnych w myśl stat. 163 Synodu diecezjalnego itp.

Po serdecznym pożegnaniu się z duchowieństwem i licznie zebranymi parafianami bieżuńskimi wyruszył ks. Biskup do Płocka.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: